Ispod leda na Grenlandu koji se otapa nalazi se tempirana bomba: Naučnici strahuju od oslobađanja
Seizmička istraživanja i analize sedimenata ukazuju na to da su desetine dubokih kratera na morskom dnu nastale kada su arktičke zalihe metana bile poremećene klimatskim promjenama nakon posljednjeg ledenog doba.
Naučnici sada upozoravaju da bi se sličan scenario mogao ponoviti i u budućnosti.
Topljenje glečera, poput onih u Ilulissat fjordu na Grenlandu, moglo bi osloboditi ogromne količine metana, gasa koji snažno doprinosi zagrijavanju planete.
Otopljena voda je nakon posljednjeg ledenog maksimuma, koji je trajao između prije 29.000 i 19.000 godina, isprala zamrznute hidrate metana iz sedimenata na rubovima grenlandskog ledenog pokrivača. Naučnici upozoravaju da bi topljenje današnjih glečera moglo ponovo pokrenuti oslobađanje velikih količina ovog gasa, prenosi Nova.
Metanski hidrati nastaju kada se molekuli gasa zarobe u svojevrsni „kavez“ od molekula vode i zamrznu u supstancu nalik ledu. Zbog toga ih često nazivaju i „vatrenim ledom“, jer mogu gorjeti iako sadrže oko 85 posto vode.
Oni nastaju pod visokim pritiskom i pri niskim temperaturama, duboko u okeanskim sedimentima, permafrostu ili ispod glečera. Prema nekim procjenama, hidrati metana sadrže čak dvostruko više ugljenika nego sve svjetske rezerve uglja, nafte i prirodnog gasa zajedno.
Međutim, globalno zagrijavanje remeti hladne i stabilne uslove u kojima ovi hidrati opstaju. Naučnici podsjećaju da je misteriozni krater dubok oko 50 metara, otkriven 2014. godine u ruskom Arktiku, vjerovatno nastao kada je topljenje permafrosta naglo oslobodilo pritisak nad hidratima metana, što je izazvalo snažnu eksploziju.
Novo istraživanje pokazalo je da i tokovi otopljene vode s grenlandskih glečera mogu pokrenuti oslobađanje metana. Tim istraživača predvođen Madsom Huuseom sa Univerziteta u Mančesteru proučavao je područje Melvilovog zaliva na sjeverozapadu Grenlanda, gdje su tokom seizmičkih snimanja otkrili oko 50 velikih rupa na morskom dnu, dubokih i do 37 metara.
U početku su vjerovali da su ih stvorili ledeni bregovi, ali su analize sedimenata pokazale nešto sasvim drugačije. Gornji slojevi gotovo da nisu sadržavali metan, iako su uslovi bili idealni za stvaranje hidrata. Umjesto toga, pronađene su velike količine slatke vode, što ukazuje na to da je tokom ledenog doba otopljena voda iz glečera prolazila kroz sediment i „ispirala“ hidrate metana.
Huuse upozorava da bi se sličan proces mogao dogoditi i danas, dok se ledeni pokrivači povlače usljed klimatskih promjena.
„Prije između 12.000 i 15.000 godina oslobođena je ogromna količina metana, a isto bi se moglo dogoditi već sutra ili tokom narednog vijeka“, rekao je on.
Istraživači procjenjuju da je tada možda oslobođeno oko 130 miliona tona metana. To je približno jednako dvogodišnjim emisijama fosilnih goriva iz SAD-a, iako je taj proces vjerovatno trajao više decenija ili čak vijekovima.
Naučnici upozoravaju da je situacija na Antarktiku potencijalno još opasnija. Smatra se da se ispod antarktičkog ledenog pokrivača nalazi čak više hidrata metana nego ispod Grenlanda. Procjene govore da polarni regioni ukupno sadrže između 100 i 760 milijardi tona metana zarobljenog u podglacijalnim i morskim hidratima.
Dodatnu zabrinutost izaziva i novo istraživanje prema kojem otopljene rijeke na zapadnom Grenlandu već danas emituju oko 715 tona metana godišnje. Naučnici vjeruju da će se te emisije dodatno povećavati kako se led bude ubrzano topio.
