Pentagon upozorio Europu: Prestanite provocirati Rusiju

Pentagon je proteklih sedmica zatražio od nekoliko članica NATO-a da ublaže retoriku o ruskoj prijetnji.

Prema navodima četvero upućenih izvora, u Pentagonu smatraju da su pojedini istupi evropskih lidera i zvaničnika ugrozili sigurnost na kontinentu. Poruke o potrebi za suzdržanijim javnim nastupima upućene su, između ostalih, Litvaniji, Latviji i Estoniji. Nije poznato jesu li slične upute tokom bilateralnih sastanaka dobile i druge evropske vlade, prenosi Reuters.

Zahtjevi iz SAD-a dolaze u trenutku kada administracija Donalda Trumpa obnavlja napore za postizanje sporazuma o okončanju rata u Ukrajini, koji traje već petu godinu. Najnovija inicijativa uključuje poticaje za Rusiju, poput ublažavanja sankcija, ali i pritisak na Ukrajinu da zaustavi napade na rusku energetsku infrastrukturu.

Na upit za komentar, zvaničnik Pentagona izjavio je: "Privatni razgovori među saveznicima su privatni i zato nećemo komentirati te navode."

Jedan od izvora naveo je da su američki zvaničnici reagovali na izjave evropskih lidera da je Rusija stjerana u ćošak i da zbog zastoja u invaziji na Ukrajinu pribjegava očajničkim potezima.

Glavni prenosilac ovih poruka bio je Elbridge Colby, šef odjela za političko planiranje u Pentagonu i jedna od ključnih osoba u aktuelnoj reviziji rasporeda američkih vojnika u Evropi. Nije poznato koji su još zvaničnici učestvovali u razgovorima. Izvori, među kojima su trojica evropskih i jedan američki zvaničnik, navode da savjeti nisu preneseni konfrontacijskim tonom.

Izbjegavanje „provociranja“ Rusije

Poruke iz Washingtona odražavaju raspravu unutar NATO-a o tome kako se javno odnositi prema prijetnji koju predstavlja sve agresivnija Rusija. Pojedini zapadni zvaničnici smatraju da isticanje opasnosti iz Moskve može ići naruku Kremlju. Tvrde da Rusija na taj način želi izazvati strah i oslabiti podršku Ukrajini.

S druge strane, postoje i oni koji smatraju da evropske vlade moraju biti otvorene prema građanima i objasniti im zašto su odricanja i dodatni resursi neophodni za suzbijanje ruskog utjecaja.

To je posebno važno jer se čini da Rusija intenzivira tajnu kampanju sabotaža širom Evrope. Moskva, međutim, odbacuje optužbe da stoji iza takvih aktivnosti.

Izvor upoznat s detaljima razgovora rekao je da je Colby nedavno jednom baltičkom zvaničniku poručio da treba izbjegavati svako „provociranje“ Rusije. Kao primjer neprimjerene retorike naveo je javne izjave evropskih zvaničnika da je Rusija „stjerana u ćošak poput štakora“.

Nije precizirano na koju se izjavu Colby konkretno referirao. Međutim, estonski premijer Kristen Michal krajem septembra nazvao je Putina „štakorom u ćošku“ i sugerisao da ruski predsjednik pribjegava sabotažama u Evropi jer je Rusija zaglavljena u Ukrajini.

„Pomažemo vam, Amerikanci su tu. Samo nemojte biti glasni. Ne stvarajte buku“, prepričao je drugi evropski zvaničnik nedavne poruke iz Pentagona.

Na jednom drugom sastanku Pentagon je pozvao estonsku delegaciju da bude „odmjerena“ u komunikaciji, tvrdi izvor upoznat s tim susretom. Nije naveo jesu li američki zvaničnici prigovorili na neku konkretnu izjavu.

Ministarstva odbrane Litvanije, Latvije i Estonije nisu odgovorila na upit za komentar, dok je NATO odbio komentarisati slučaj.

Moskva testira odlučnost Evrope

Jedan evropski zvaničnik ocijenio je da su savjeti Pentagona zbunjujući, iako su preneseni u prijateljskom tonu. Objasnio je da su obavještajne službe baltičkih država posljednjih mjeseci dosljedno umanjivale mogućnost da Rusija testira NATO-ovu klauzulu o zajedničkoj odbrani.

Istovremeno su druge obavještajne službe unutar Saveza javno upozoravale da bi Rusija uskoro mogla znatno intenzivirati kampanju sabotaža.

Poruke iz Pentagona dolaze u osjetljivom trenutku za evropsku sigurnost. Zapadni obavještajci navode da je Moskva nedavno pojačala kampanju napada na članice NATO-a, za koje može negirati odgovornost.

Njemačko tužilaštvo u srijedu je saopćilo da su uhapšena dvojica bjeloruskih državljana zbog sumnje da su planirali podmetanje požara u zgradi ili objektu kritične infrastrukture na području Nürnberga.

U septembru je njemačka vlada optužila Rusiju za pokušaj napada dronom na aerodrom Leipzig/Halle, što je Moskva demantovala.

Istovremeno, američki zvaničnici razmatraju moguće poslovne aranžmane s Rusijom u okviru napora Trumpove administracije da postigne mir u Ukrajini. Takvi potezi izazvali su podijeljene reakcije među evropskim zvaničnicima, od kojih se mnogi zalažu za nastavak ekonomske izolacije Kremlja.

U Pentagonu se u međuvremenu preispituje raspored američkih snaga u Evropi, što bi moglo dovesti do značajnog smanjenja broja američkih vojnika na kontinentu.

Američki zvaničnici poručuju da evropske članice NATO-a moraju preuzeti veću odgovornost za vlastitu odbranu, posebno jer su SAD trenutno usmjerene i na sigurnosne prijetnje na Bliskom istoku, u Latinskoj Americi i istočnoj Aziji.