Energetska kriza ponovo prijeti, evropski budžeti iscrpljeni
Nagli porast cijena energije izazvan američko-izraelskim ratom protiv Irana stavlja evropske vlade pod pritisak da pomognu domaćinstvima i privredi, ali ograničene finansijske mogućnosti u nekim velikim ekonomijama znače da je njihova moć djelovanja slaba.
Zbog toga je malo vjerovatno da će ponoviti široku podršku iz perioda nakon ruske invazije na Ukrajinu prije tri godine, kada su subvencije i druge mjere pomoći iznosile stotine milijardi eura, prenosi Reuters.
Svjesne krize iz 2022. godine, koja je pogoršala troškove života i izazvala nezadovoljstvo birača, vlade počinju reagirati, uključujući rekordno puštanje rezervi nafte.
Francuska, Grčka i Poljska uvele su ograničenja cijena nafte, restrikcije na profitne marže i popuste, što su mjere koje malo koštaju javni budžet, dok Njemačka također želi regulirati cijene goriva na pumpama. No, možda će morati učiniti više.
- Ako dođe do prekida isporuka gasa iz Katara na više sedmica i cijene gasa dodatno porastu, vjerovatno ćete vidjeti da vlade ponovo uvode subvencije - rekao je Frank Gill, glavni analitičar S&P Global Ratings za EMEA regiju.
Vlade još ne znaju gdje će se cijene energije stabilizirati, ali je jasno da su oprezne s fiskalnim mjerama.
Velika Britanija je poručila da je prerano za zamrzavanje poreza na gorivo, dok se francuska vlada usprotivila pozivima opozicije da se smanji PDV na benzin. Italija razmatra korištenje prihoda od PDV-a, generiranog višim cijenama, za smanjenje akciza na gorivo.
Razlika u odnosu na 2022. godinu je u tome što su pandemija COVID-19 i energetska kriza koja je uslijedila ostavile budžetske deficite širom Evrope gotovo tri procentna poena više nego 2019. godine, rekao je Gill. Ekonomski rast je slabiji nego prije četiri godine, troškovi kamata su viši, a evropske vlade već povećavaju izdvajanja za odbranu.
Njemačka povećava zaduživanje za veliki stimulativni plan.
Ako visoke cijene potraju i vlade budu morale pružiti dodatnu podršku, to bi moglo povećati fiskalne pritiske u Francuskoj i Velikoj Britaniji, s obzirom na njihove visoke budžetske deficite, izjavio je prošle sedmice za Reuters Federico Barriga-Salazar, šef Fitchovog odjela za kreditni rejting za zapadnu Evropu.
U centralnoj Evropi, S&P je upozorio da rejting investicionog nivoa Mađarske nosi rizike zbog već velikodušnih mjera podrške uvedenih pred aprilskim izborima.
Španija, Portugal i Grčka imaju jače finansije, ali veća potrošnja mogla bi ugroziti njihove oporavke, dodao je Barriga-Salazar.
Što se tiče Italije, koja je daleko odmakla u popravljanju svoje fiskalne reputacije, Scope Ratings upozorava da bi usporavanje rasta moglo zakomplicirati njen izlazak iz budžetske discipline Evropske unije.