Iz FBiH oštro o 9. januaru: "Otvorena politička provokacija i čin političkog nasilja"

Oštre reakcije stigle su iz Federacije BiH na proslavu 9. januara, Dana Republike Srpske.

Federalni ministar unutrašnjih poslova Ramo Isak najoštrije je osudio obilježavanje 9. januara, Dana Republike Srpske, datuma koji je, kako je istakao, “neustavan, nezakonit i duboko uvredljiv za žrtve genocida i sve građane Bosne i Hercegovine koji poštuju pravo, pravdu i istinu”.

“Ovakva proslava nije tradicija – ona je otvorena politička provokacija i slavljenje politike koja je iza sebe ostavila masovne grobnice, razaranja i trajne ljudske patnje. Republika Srpska je entitet nastao na sistematskim zločinima i genocidu nad Bošnjacima, što je nesporno utvrđeno presudama međunarodnih sudova”, rekao je Isak.

On kaže da je slavlje 9. januara “čin političkog nasilja nad istinom i moralnim vrijednostima savremenog svijeta”.

“Građani Bosne i Hercegovine, a posebno Bošnjaci, pokazali su historijsku hrabrost, patriotizam i dostojanstvo. Uprkos pokušajima da budu slomljeni, protjerani i izbrisani, ostali su uspravni, privrženi državi Bosni i Hercegovini i ideji zajedničkog života. Moral građana ove zemlje ne može biti urušen paradama mržnje, prijetnjama i lažima – on je jači od svake neustavne proslave. Posebno ističemo i pozdravljamo sve građane, bez obzira na nacionalnu ili vjersku pripadnost, koji se odlučno protive obilježavanju 9. januara. Njihov patriotizam i građanska hrabrost predstavljaju jedinu istinsku budućnost Bosne i Hercegovine, nasuprot retrogradnim politikama koje pokušavaju oživjeti ideologije poražene pred međunarodnim pravom”, poručio je Isak.

Istakao je da je obilježavanje 9. januara svjesni pokušaj destabilizacije i test snage institucija BiH.

“Zato otvoreno pozivam međunarodnu zajednicu, visokog predstavnika i sve nadležne državne institucije da prestanu s politikom tolerisanja i da konačno zaustave ovaj kontinuirani čin ponižavanja, degradiranja i destabilizacije države. Svaki izostanak reakcije predstavlja saučesništvo u negiranju genocida i rušenju ustavnog poretka”, naveo je Isak.

Dodvoravanje Milorada Dodika američkoj administraciji, istakao je Isak, neće promijeniti činjenicu da je 9. januar neustavan datum i da ga takvim smatraju i domaće i međunarodne institucije.

“Ustav Bosne i Hercegovine nije predmet trgovine, niti se njegove odredbe mogu suspendovati - 9. januar je simbol diskriminacije, prkosa Ustavnom sudu i negiranja države Bosne i Hercegovine. Nijedna ambasada, nijedan sastanak i nijedna diplomatska fotografija neće izbrisati tu činjenicu. Politika Milorada Dodika je iscrpljena izolovana i na svom završetku, a njegovo djelovanje više ne predstavlja snagu, već očajnički pokušaj održavanja vlasti kroz provokacije i sukobe. S političkim krajem takve politike doći će i kraj neustavnoj, uvredljivoj i sramnoj proslavi 9. januara”, smatra Isak.

U saoštenju Federalnog ministarstva unutrašnjih poslova se navodi da ovo ministartsvo jasno poručuje da stoji na raspolaganju svim državnim institucijama BiH u okviru zakona, spremno da zaštiti ustavni poredak, sigurnost građana i dostojanstvo države BiH od svakog oblika institucionalnog i političkog nasilja.

U Banjaluci je danas održan svečani defile povodom 9. januara, Dana RS. Odlukama Ustavnog suda BiH obilježavanje Dana Republike Srpske na datum 9. januara proglašeno neustavnim, ali se ovaj dan svake godine obilježava u organizaciji institucija RS.

Bećirović: Deveti januar nije datum za slavljenje, to je crni datum

Član Predsjedništva Bosne i Hercegovine Denis Bećirović izjavo je danas da 9. januar 1992. godine “nije nikakav datum za slavljenje”.

To je, kaže Bećirović, crni datum koji opominje do kakvih užasnih posljedica može dovesti politika mržnje, podjela i rušenja ustavnog poretka jedne države. On je danas posjetio Memorijalni centar Srebrenica gdje je razgovarao s direktorom Centra Emirom Suljagićem.

“Ovdje, 9. januara 2026. godine, u Memorijalnom centru Potočari, na državnoj teritoriji Bosne i Hercegovine, želim poslati jasnu poruku: 9. januar 1992. godine nije nikakav datum za slavljenje. U tom smislu želim vrlo jasno reći - oni koji negiraju presude najviših sudova Ujedinjenih nacija nisu na dobrom putu. Njima ne treba odgovarati nikakvim ispraznim saopćenjima. U zadnje tri godine, njima smo odgovorili na konkretan način - u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija usvojena je Rezolucija o genocidu u Srebrenici. U Parizu smo otkrili spomenik žrtvama genocida. U Beču smo otkrili spomenik žrtvama genocida. Ispred zgrade Ujedinjenh nacija u Njujorku otkriven je spomenik Cvijet Srebrenice, trajno svjedočanstvo i opomena cijelom svijetu”, kazao je Bećirović.

On dodaje da sa “državno-pravnog stanovišta i kada gledamo isključivo ustavno-pravne argumente, 9. januar 1992. godine nema nikakvo značenje”.

“Entitet Republika Srpska postoji od 21. novembra 1995. godine. Kontinuitet, prema Dejtonskom mirovnom sporazumu i Ustavu Bosne i Hercegovine, ima isključivo država Bosna i Hercegovina”, rekao je novinarima Bećirović.

U Ustavu, kako je rečeno, vrlo jasno piše da Republika Bosna i Hercegovina nastavlja pravno postojanje po međunarodnom pravu kao država imena BiH i s modificiranim unutrašnjim uređenjem. Stoga samo Bosna i Hercegovina ima kontinuitet, ne i entiteti. Nema nijedne rečenice u Dejtonskom mirovnom sporazumu ili u Ustavu Bosne i Hercegovine koja govori o kontinuitetu entiteta RS. To ne postoji.

“ Stoga samo Bosna i Hercegovina ima kontinuitet, ne i entiteti. Nema nijedne rečenice u Dejtonskom mirovnom sporazumu ili u Ustavu BiH koja govori o kontinuitetu entiteta RS. To ne postoji. Zato treba poslati jasnu poruku da 9. januar nema nikakvu vezu s kontinuitetom, 9. januar je ozvaničio politiku čiji je jedan od strateških ciljeva bio da razdvoji bosanskohercegovačke narode. A to je užasna politika čija realizacija je pokušana genocidom, zločinima protiv čovječnosti i drugim ratnim zločinima. Ta politika je propala”, kazao je Bećirović.

9. januar - hronologija

U Sarajevu je 9. januara 1992. godine tadašnja Skupština srpskog naroda u Bosni i Hercegovini (srpski poslanici iz Skupštine SR BiH) donijela je "Deklaraciju o proglašenju Republike srpskog naroda Bosne i Hercegovine" - na područjima "srpskih autonomnih regija i oblasti i drugih srpskih etničkih cjelina u Bosni i Hercegovini, a na osnovu plebiscita održanog 9. i 10. novembra 1991. godine na kome se srpski narod izjasnio za ostanak u zajedničkoj državi Jugoslaviji" zbog čega u RS ovaj datum smatraju danom osnivanja Republike Srpske.

Ustavni sud BiH je 2015. godine, po apelaciji tadašnjeg člana Predsjedništva BiH Bakira Izetbegovića, utvrdio da je 9. januar neustavan kao Dan Republike Srpske. U Republici Srpskoj je 25. septembra 2016. održan referendum na kojem je na pitanje "Da li podržavate da se 9. januar obilježava i slavi kao Dan Republike Srpske?" pozitivno odgovorilo 677.722 birača ili 99,81 odsto od ukupnog broja izašlih.

Nakon toga, Narodna skupština RS je u oktobra 2016, donijela Zakon o Danu Republike Srpske, kojim je precizirano da se "na osnovu potvrđene volje građana, 9. januar utvrđuje kao Dan Republike" te da se "obilježava i praznuje kao sekularni praznik". Ustavni sud BiH 1.decembra 2016. donio odluku o poništavanju rezultata referenduma. U martu 2019. Ustavni sud je poništio dio člana Zakona o Danu Republike Srpske koji glasi "na osnovu potvrđene volje građana Republike Srpske, 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike". Osporena odredba glasi: "'Na temelju potvrđene volje građana Republike Srpske 9. januar se utvrđuje kao Dan Republike', nije u skladu sa članom I/2. Ustava Bosne i Hercegovine, članom II/4. Ustava Bosne i Hercegovine u vezi sa članom 1.1. i članom 2.a) i c) Međunarodne konvencije o ukidanju svih oblika rasne diskriminacije i članom 1. Protokola broj 12 uz Evropsku konvenciju za zaštitu ljudskih prava i osnovnih sloboda te članom VI/5. Ustava Bosne i Hercegovine. Osporena odredba je ukinuta i određeno je da prestaje važiti narednog dana od dana objavljivanja odluke u Službenom glasniku Bosne i Hercegovine." Obojica sudija iz Republike Srpske, Zlatko Knežević i Miodrag Simović, imali su izdvojeno mišljenje o neslaganju sa ovom odlukom.