Analiza Guardina: Brisel ponudio Kanadi ono o čemu je Britanija mogla sanjati...

Predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen predložila je da Kanada postane prva pridružena članica Evropske unije, čime bi dvije strane dodatno produbile političke, ekonomske i sigurnosne veze. Iako detalji ponude još nisu poznati, ovaj potez mogao bi postati model za saradnju EU s drugim demokratskim državama, uključujući Veliku Britaniju.

Kanada bi mogla postati prva pridružena članica Evropske unije, nakon što je predsjednica Evropske komisije Ursula von der Leyen otvorila vrata novom obliku partnerstva između Brisela i Ottawe.

Von der Leyen je ovu ideju predstavila tokom govora o stanju Unije u Strasbourgu, naglašavajući potrebu stvaranja čvršćih savezništava u svijetu koji postaje sve nestabilniji i otvoreno neprijateljski nastrojen.

Njenu najavu evropski zastupnici dočekali su ovacijama, ali zasad nije precizirano šta bi status pridružene članice konkretno podrazumijevao niti koja bi prava i obaveze Kanada dobila.

Kanada traži nove saveznike
Kanadski premijer Mark Carney već mjesecima zagovara snažnije povezivanje država srednje političke i ekonomske moći. Ottawa na taj način pokušava smanjiti zavisnost od Sjedinjenih Američkih Država, posebno u vrijeme sve nepredvidljivije američke politike i trgovinskih sukoba.

Istovremeno, Evropska unija nastoji ojačati odnose s pouzdanim demokratskim partnerima i smanjiti zavisnost od Kine, naročito kada je riječ o kritičnim sirovinama i rijetkim mineralima neophodnim za automobilsku, tehnološku i odbrambenu industriju.

Kanada raspolaže velikim zalihama upravo tih sirovina, dok joj evropsko tržište može ponuditi alternativu za robu čiji je izvoz u SAD otežan zbog trgovinskog rata.

Ponuda koju neki nazivaju političkim zemljotresom
Joel Reland iz istraživačkog centra UK in a Changing Europe ocijenio je da se prijedlog može posmatrati kao svojevrsni politički zemljotres, ali je upozorio da je ponuda u ovom trenutku još veoma neodređena.

Za ozbiljniju integraciju Kanade u jedinstveno evropsko tržište bili bi potrebni složeni pregovori i jasno definiran sporazum o pravima i obavezama obje strane.

Zbog toga se očekuje da bi saradnja, barem u početku, mogla biti usmjerena na sigurnost, trgovinu, prosperitet i strateške sirovine, bez neposrednog stvaranja klasičnog članstva.

Britanija posmatra iz drugog plana
Ponuda upućena Kanadi otvorila je i neugodno pitanje za Veliku Britaniju: da li je London nakon Brexita propustio priliku za oblik odnosa s EU koji bi mu omogućio blisku saradnju bez punopravnog članstva?

Prije izlaska iz Evropske unije i insistiranja na potpunom prekidu, Velika Britanija možda je mogla pregovarati o sličnom statusu. Sada bi Kanada, država s druge strane Atlantika, mogla ostvariti prisniji institucionalni odnos s Briselom nego bivša članica Unije.

Njemački zastupnik u Evropskom parlamentu Tobias Cremer smatra da bi dublje partnerstvo EU i Kanade moglo postati obrazac za saradnju s drugim državama, među kojima je i Velika Britanija.

Predsjednik Odbora Evropskog parlamenta za međunarodnu trgovinu Bernd Lange poručio je da bi pridruženo članstvo moglo prerasti u model transkontinentalnog povezivanja demokratskih zemalja koje se protive politici u kojoj pravo pripada isključivo najjačima.

London želi reset, ali bez velikog napretka
Velika Britanija pokušava popraviti odnose s Evropskom unijom, ali su njeni dosadašnji ciljevi bili ograničeni, a ni oni još nisu u potpunosti ostvareni.

U aktuelnoj političkoj atmosferi teško je očekivati da bi London uskoro zatražio pridruženo članstvo. Britanska vlada nastoji izbjeći ponovno otvaranje dubokih podjela koje je izazvao Brexit i pažnju usmjeriti na unutrašnje probleme.

Ipak, poruka iz Strasbourga je jasna: Evropska unija razmatra nove modele partnerstva, a države spremne na ambiciozniju saradnju mogle bi dobiti znatno više od onih koje ostaju oprezne i udaljene.