Američki CNN objavio članak: Znate li zašto su klima-uređaji toliko rijetki u Evropi?

Evropu pogađaju nesnosno visoke temperature dok se kontinent nalazi pod utjecajem snažne toplotne kupole, što stvara opasne uslove širom dijelova kontinenta koji se najbrže zagrijava na svijetu. Oborene su stotine temperaturnih rekorda, a očekuje se da će ih biti još mnogo kako se vrućina danas i sutra bude dodatno pojačavala, piše CNN u članku o toplotnom udaru koji je pogodio Evropu.

Francuska, koja se nalazi u epicentru ovih ekstremnih vremenskih prilika, u utorak je zabilježila najtopliji dan otkako se vode mjerenja. Britanska meteorološka služba izdala je izuzetno rijetka „crvena upozorenja na ekstremne vrućine“ za danas i sutra, uz prognozirane temperature od najmanje 39 stepeni Celzijusa. Time bi bio nadmašen junski temperaturni rekord Ujedinjenog Kraljevstva od 36,5 stepeni Celzijusa.

Vrućina je najsmrtonosniji oblik ekstremnih vremenskih prilika, a klimatska kriza uzrokovana ljudskim djelovanjem čini toplotne valove sve intenzivnijim i dugotrajnijim. U kombinaciji s visokom vlagom zraka, uslovi na nekim mjestima približavaju se granicama ljudske izdržljivosti – tački na kojoj se naše tijelo jednostavno više ne može prilagoditi.

Evo šta se dešava vašem tijelu tokom velikih vrućina:

Dehidracija: Znojenje je način na koji se tijelo hladi, ali ono može dovesti i do dehidracije jer tečnost možete gubiti brže nego što je uspijevate nadoknaditi. Zato nemojte čekati da osjetite žeđ kako biste pili vodu.

Srce: Srce mora raditi mnogo više kako bi održalo stabilnu unutrašnju temperaturu tijela, ubrzano šaljući krv prema koži gdje se toplota oslobađa. Zbog toga vam koža može pocrvenjeti kada vam je vruće. Istovremeno, gubitak tečnosti znojenjem smanjuje volumen krvi, pa srce mora pumpati još snažnije kako bi održalo krvni pritisak.

Mozak: Tok krvi prema mozgu smanjuje se tokom ekstremnih vrućina jer se disanje ubrzava, a krvni sudovi u vratu i lobanji sužavaju. Time mozak ostaje bez dijela kisika i glukoze koji su mu potrebni, što može utjecati na kognitivne sposobnosti, pogoršati postojeće probleme s mentalnim zdravljem te dovesti do loših ili rizičnih odluka.

Toplotni udar: Kada tijelo više ne može koristiti svoje uobičajene mehanizme hlađenja, njegova unutrašnja temperatura može dostići katastrofalne nivoe. Osoba koja doživi toplotni udar može postati dezorijentirana i izgubiti svijest. Tada vitalni organi počinju otkazivati – zaštitne barijere između crijeva i krvotoka postaju propusnije, omogućavajući ulazak opasnih toksina u krv, a na kraju može doći i do zatajenja srca.

Stručnjaci upozoravaju ljude da na svaki mogući način „spriječe ulazak sunca“ u domove, jer mali broj kuća širom Evrope ima klima-uređaje, što dodatno povećava opasnost koju rekordno visoke temperature predstavljaju za starije osobe i malu djecu.

„U suštini se u mnogim dijelovima Evrope doslovno kuhamo u vlastitim kućama“, rekao je u srijedu za CNN Peter Thorne, direktor Centra za klimatska istraživanja ICARUS. „Kuće su uglavnom projektovane tako da zadržavaju toplotu.“

„Ako imate roletne, spustite ih. Stavite peškire ili nešto slično na prozore kako biste ih rashladili. Ne otvarajte prozore usred dana – to je najgora stvar koju možete uraditi“, rekao je Thorne. „Pokušajte što više boraviti na hladnijim mjestima i koristite sve dostupne sadržaje i oblike podrške“, savjetovao je.

Prema njegovim riječima, klimatska kriza dodatno pogoršava ono što bi i bez toga bilo „neuobičajeno toplo“ ljeto, doslovno „dolijevajući ulje na vatru“.

Toplotni valovi, poput onog koji trenutno pogađa Evropu, dodatno su pojačani ljudskim djelovanjem i emisijama stakleničkih plinova koji zadržavaju toplotu u atmosferi, istakao je.

„Klimatske promjene vjerovatno dodaju još tri do četiri stepena. To će, bez sumnje, biti potvrđeno u narednim sedmicama kroz različite studije“, zaključio je Thorne.

Posebno zanimljiv dio u članku CNN-a je Zašto su klima-uređaji toliko rijetki u Evropi?

Iako toplotni valovi u Evropi postaju sve duži, učestaliji i intenzivniji, klima-uređaji su i dalje relativno rijetki u evropskim domaćinstvima. Dok gotovo 90 posto domova u Sjedinjenim Američkim Državama ima klima-uređaj, u Evropi je taj udio oko 20 posto, piše CNN.

Jedan od glavnih razloga je to što mnoge evropske zemlje historijski nisu imale veliku potrebu za hlađenjem, posebno na sjeveru kontinenta. Toplotni valovi rijetko su dostizali dugotrajno visoke temperature kakve Evropa danas sve češće doživljava.

„U Evropi jednostavno nemamo tradiciju korištenja klima-uređaja jer, sve do relativno nedavno, za njima nije postojala velika potreba“, rekao je Brian Motherway, direktor Odjela za energetsku efikasnost i inkluzivne tranzicije pri Međunarodnoj agenciji za energiju.

Zbog toga se klima-uređaj tradicionalno smatrao luksuzom, posebno zato što njegova ugradnja i korištenje mogu biti skupi. Troškovi energije u mnogim evropskim zemljama viši su nego u SAD-u, dok su prihodi stanovništva često niži.

Također, ugradnja klima-uređaja u starijim evropskim zgradama može biti složenija i zahtijevati više administrativnih procedura i dozvola.

Tu je i pitanje klimatske politike. Evropa se obavezala da će do 2050. godine postati klimatski neutralna, a značajan porast broja klima-uređaja dodatno bi otežao ostvarenje tih ciljeva.

Klima-uređaji ne samo da troše velike količine energije, već i izbacuju toplotu napolje, što dodatno povećava temperature u okolini. Ovaj efekat posebno je izražen u evropskim gradovima koji su uglavnom gusto naseljeni.

Ipak, stavovi prema klima-uređajima u Evropi postepeno se mijenjaju kako kontinent sve više postaje jedno od žarišta klimatskih promjena.