Situacija prijeti da izmakne kontroli: Evropa nije Venecuela, sve su oči uprte u Grenland

Jedan od najviših savjetnika Donalda Trumpa pojačao je pritisak na Dansku osporavanjem prava Kopenhagena na Grenland, dok su lideri velikih evropskih sila stali u odbranu te arktičke teritorije.
 
Stiven Miler, zamjenik šefa kabineta američkog predsjednika za politiku, ustvrdio je da vojna intervencija neće biti potrebna za preuzimanje ostrva jer se „niko neće vojno boriti protiv SAD oko budućnosti Grenlanda“.

Nakon uklanjanja predsjednika Venecuele, Nikolasa Madura, u subotu, Donald Tramp je obnovio svoje pozive da SAD preuzmu kontrolu nad Grenlandom, što je izazvalo bijes i uzbunu u Evropi. U utorak su se lideri Francuske, Njemačke, Italije, Poljske, Španije i Ujedinjenog Kraljevstva pridružili danskoj premijerki Mete Frederiksen u odbrani suvereniteta Grenlanda.

U intervjuu za CNN, Miler je rekao da vojna intervencija neće biti potrebna za sticanje kontrole nad Grenlandom zbog njegove male populacije. Takođe je sugerisao da Danska nema pravo na tu arktičku teritoriju, koja je bivša danska kolonija i ostaje dio njenog kraljevstva. Kopenhagen i dalje kontroliše vanjsku i bezbjednosnu politiku Grenlanda.

Na pitanje da li je vojna akcija protiv Grenlanda isključena, on je netačno naveo da populacija iznosi 30.000 (zapravo je 57.000), rekavši: „Šta mislite pod vojnom akcijom protiv Grenlanda? Grenland ima 30.000 stanovnika.”

Stiven Miler– Pravo pitanje je kakvo pravo ima Danska da polaže kontrolu nad Grenlandom? Šta je osnova njihovog teritorijalnog zahtjeva? Šta je njihova osnova za držanje Grenlanda kao kolonije Danske – upitao je on.

Dodao je: „SAD su sila NATO. Da bi SAD osigurale arktički region radi zaštite i odbrane NATO i NATO interesa, očigledno bi Grenland trebao biti dio SAD. I to je razgovor koji ćemo voditi kao zemlja. To je proces koji ćemo imati kao zajednica nacija.“

Rekao je da „nema potrebe čak ni razmišljati ili govoriti“ o vojnoj operaciji na Grenlandu, piše Gardijan.

– Niko se neće vojno boriti protiv SAD oko budućnosti Grenlanda. To nema nikakvog smisla – uvjeren je Stiven Miler.

Neposredno nakon vojne operacije u Venecueli, američki predsjednik je u nedjelju rekao da su Grenland potreban SAD-u „veoma hitno“, obnavljajući strahove od američke invazije na ovo u velikoj mjeri autonomno ostrvo.

U zajedničkoj izjavi u utorak evropski lideri su poručili: „Grenland pripada svom narodu. Na Danskoj i Grenlandu je, i samo na njima, da odlučuju o pitanjima koja se tiču Danske i Grenlanda.“ Lideri su naveli da se sigurnost na Arktiku mora postići kolektivno s NATO saveznicima, uključujući SAD.

Danski odbor za spolnu politiku sazvao je vanrednu sjednicu parlamenta za utorak naveče kako bi raspravljali o odnosu Danskog kraljevstva sa SAD.

Naja H. Natanijelsen, grenlandska ministarka za biznis, resurse, energiju i pravosuđe, rekla je da su rasprave o potencijalnoj američkoj invaziji „uznemirujuće“ i „veoma teške“ za stanovnike.

– Narod Grenlanda ovo doživljava veoma teško, ljudi su tjeskobni i uplašeni“, izjavila je za Guardian.

Naglasila je da je Grenland dugo bio „dobar američki saveznik“, ali da se to „ne prenosi u prihvatanje – ili interes za postajanjem Amerikancima“.

Martin Lidegard, lider danske Socijalno-liberalne stranke, rekao je da je ovo „veoma ozbiljna situacija“ u kojoj jedan NATO saveznik prijeti drugom.

– Ovo nije uporedivo ni sa jednim drugim događajem ili zemljom na svijetu – naveo je on.

Martin LidegardIntervju s Milerom obavljen je nakon što je njegova supruga, desničarska podkasterka Kejti Miler, objavila kartu Grenlanda prekrivenog američkom zastavom uz natpis „Uskoro“ (Soon). Upitan o objavi, Miler se nasmijao i rekao: „To je formalni stav američke vlade od početka ove administracije… predsjednik je bio veoma jasan u vezi s tim.“

U ponedjeljak je premijerka Frederiksen izjavila da bi napad SAD na NATO saveznika značio kraj vojnog saveza i „bezbjednosnog poretka nakon Drugog svjetskog rata“. To bi, rekla je, bio kraj svega. Premijerka Grenlanda, Jens-Frederik Nielsen, takođe je pozvala Trampa da odustane od svojih „fantazija o aneksiji“.

Istorija: Inuit narodi žive na Grenlandu od oko 2500. godine p.n.e. Moderna kolonizacija počela je 1721. godine. Grenland je bio kolonija do 1953, kada je postao dio Kraljevine Danske.

Drugi svjetski rat: Kada je Njemačka okupirala Dansku, SAD su okupirale Grenland, vrativši ga Danskoj 1945. godine.

Vojna baza: SAD imaju bazu Pitufik (ranije Tule) još od Hladnog rata, koja je ključna za rano upozoravanje na balističke projektile.

Pokret za nezavisnost: Posljednjih godina raste podrška nezavisnosti Grenlanda, naročito nakon otkrića o lošem tretmanu Grenlanđana tokom kolonijalne vladavine (uključujući skandal sa spiralama/IUD).

Međutim, suočeni s Trampovim prijetnjama, Grenland je u martu formirao novu koalicionu vladu nacionalnog jedinstva, čiji sporazum počinje rečenicom: „Grenland pripada nama.“