Psiholozi otkrili po čemu se jedinci razlikuju od djece koja imaju braću i sestre

Djeca jedinci često su predmet brojnih stereotipa.

Dok jedni smatraju da su razmaženi jer imaju svu pažnju roditelja, drugi vjeruju da su uspješniji upravo zbog odrastanja bez braće i sestara. Međutim, psiholozi upozoravaju da takva uvjerenja nemaju čvrsto uporište u nauci te da činjenica da je neko jedinac sama po sebi ne određuje njegovu ličnost.

Broj porodica s jednim djetetom posljednjih godina raste, što se povezuje s višim troškovima života, kasnijim roditeljstvom i manjim društvenim pritiskom da porodica mora imati više djece. Ipak, uprkos tome, predrasude o takozvanom "sindromu jedinca" i dalje su prisutne.

Psiholozi razbijaju najčešće zablude

Jedna od najčešćih zabluda jeste da sva djeca jedinci imaju isti karakter i slične osobine.

Psihijatar dr Allen Masri, medicinski direktor ustanove All In Solutions, izjavio je za Newsweek da istraživanja ne pokazuju kako su jedinci po prirodi usamljeniji, razmaženiji ili manje društveni od druge djece.

Prema njegovim riječima, razvoj djeteta mnogo više zavisi od odgoja, porodičnih odnosa i urođenog temperamenta nego od toga ima li braću i sestre.

S njim se slaže i psihologinja Rejčel Loftin, koja ističe da brojna istraživanja pokazuju kako su jedinci, u prosjeku, psihički zdravi, društveno prilagođeni i jednako uspješni u odnosima kao i osobe koje su odrastale uz braću i sestre.

Dodaje da su razlike među djecom mnogo manje nego što to stereotipi sugeriraju, prenosi Index.hr.

Lakše komuniciraju s odraslima

Jedna od rijetkih razlika može se primijetiti u načinu socijalizacije.

Budući da kod kuće češće razgovaraju s odraslima, jedinci često već u ranom djetinjstvu razvijaju bogatiji rječnik i lakše učestvuju u razgovorima sa starijima.

Loftin napominje da se to ponekad pogrešno tumači kao znak da su "brže odrasli". Ipak, to ne znači da su emocionalno zreliji od svojih vršnjaka, već samo da su navikli na drugačiji način komunikacije.

Klinička psihologinja dr Liz Nisim objašnjava da djeci koja odrastaju u mirnijem porodičnom okruženju bučne grupe vršnjaka ili česti sukobi među djecom mogu djelovati iscrpljujuće. Zbog toga se neka od njih radije okreću bliskim prijateljstvima, starijim prijateljima ili razgovoru s odraslima.

Kako ističe, to ne znači da imaju slabije društvene vještine, već da im više odgovara drugačiji način povezivanja s ljudima.

Slično iskustvo opisano je i u viralnom videu na TikToku, u kojem korisnik @pumpkintoadlet68 navodi da se jedinci ponekad osjećaju kao višak u svijetu odraslih, ali da upravo zbog toga lakše ostvaruju komunikaciju sa starijima. Istovremeno, dodaje da ih velike i bučne grupe djece mogu lako preopteretiti.

Video je prikupio više od 10.000 komentara, a mnogi jedinci su se prepoznali u njegovim zapažanjima.

@pumpkintoadlet68 People have this misconception that being an only child means your parents are 100% focused on you but the reality usually is that they only had one child being they dont want to be focused on children at all. You as the child are their sidequest; not the main quest. Which is different from many sibling houses where the parents wanted to be focused on children enough to have multiple kids and invest in creating a whole childrens world for those kids. #onlychildproblems #onlychild #siblings #childfree #familydynamics ♬ original sound - pumpkintoadlet68

Šta kaže nauka?

Klinička psihologinja i sudski vještak za porodično pravo dr Trejsi King poziva se na istraživanje objavljeno 2025. godine u časopisu Nature Human Behaviour. Rezultati nisu pokazali da odrastanje bez braće i sestara samo po sebi nosi psihološke nedostatke. Naprotiv, kod jedinaca su uočene određene prednosti kada je riječ o kognitivnim sposobnostima i mentalnoj otpornosti.

King naglašava da većina razlika među djecom proizlazi iz kvaliteta roditeljske brige, podrške porodice, kućnog okruženja i socioekonomskih prilika, a ne iz činjenice da je dijete jedinac.

Okruženje je važnije od broja djece

Psiholozi se slažu da razvoj djeteta mnogo više oblikuje okruženje u kojem odrasta nego broj braće i sestara.

– Jedinac koji ima siguran odnos s roditeljima i razvijen društveni život može imati potpuno drugačije iskustvo od djeteta koje je izolovano, pretjerano zaštićeno ili nosi teret svih porodičnih očekivanja – ističe King.

Sličnog je mišljenja i Nisim, koja navodi da jedinci često rano razviju samostalnost jer u svakodnevnim situacijama nemaju brata ili sestru na koje bi se mogli osloniti.

Ipak, hoće li ta samostalnost prerasti u zdravu nezavisnost ili pretjeranu potrebu da ugađaju drugima u velikoj mjeri zavisi od roditelja. Neki roditelji jedino dijete previše štite ili mu nesvjesno postavljaju previsoka očekivanja.

Loftin upozorava da urođene osobine ili neurorazvojna stanja ne treba povezivati s činjenicom da je dijete jedinac.

– ADHD ili autizam mogu utjecati na način na koji dijete doživljava odnose s vršnjacima, senzorne podražaje ili komunikaciju s odraslima, ali to su karakteristike neurorazvojnog stanja, a ne posljedica odrastanja bez braće i sestara – pojašnjava ona.

Prednosti i izazovi nepodijeljene roditeljske pažnje
Veća pažnja roditelja može pozitivno utjecati na razvoj samopouzdanja, ali može imati i određene izazove.

Nisim ističe da dijete koje je naviklo da se njegove potrebe brzo prepoznaju i ispunjavaju kasnije može očekivati sličan odnos i od drugih ljudi, što ponekad može otežati partnerske veze u kojima je potrebno usklađivati vlastite potrebe s potrebama druge osobe.

Dr Linda Dolin, medicinska direktorica centra Sylvia Brafman, dodaje da socioekonomske okolnosti često imaju veći utjecaj na razvoj djeteta nego broj djece u porodici.

Jedinac čiji roditelj radi više poslova ili često putuje može s roditeljima provoditi čak i manje vremena nego dijete iz brojnije porodice. Takve okolnosti mogu ubrzati sazrijevanje, ali i povećati anksioznost te otežati postavljanje zdravih granica u odnosima, rekla je Dolin za Newsweek.

Na kraju, psiholozi poručuju da biti jedinac nije ni osobina ličnosti ni dijagnoza. To je samo jedna od životnih okolnosti koja, zajedno s odgojem, temperamentom, porodičnom dinamikom i uslovima u kojima dijete odrasta, može utjecati na njegov razvoj.