Wagner se vraća: Zapadne službe upozoravaju - Mreža koja je trebalo da nestane je ponovo aktivna!
Evropske bezbjednosne službe upozoravaju da se ostaci nekadašnje ruske plaćeničke formacije Vagner ponovo aktiviraju u Evropi, ovog puta kao dio šire hibridne strategije Kremlj čiji je cilj podsticanje nasilja, širenje haosa i potkopavanje podrške Ukrajini u zemljama NATO.
Iako je budućnost Vagnera dovedena u pitanje nakon neuspele pobune protiv ruskog vojnog vrha u junu 2023. i pogibije njegovog osnivača Jevgenij Prigožin, zapadni bezbjednosni izvori tvrde da mreža nikada nije u potpunosti rasformirana. Naprotiv, pojedini njeni dijelovi prilagođeni su novim zadacima, uz oslanjanje na metode regrutovanja i operativne obrasce razvijane tokom rata u Ukrajini.
Kako piše Fajnenšel Tajms, pozivajući se na zapadne obavještajne zvaničnike, regruteri nekadašnje strukture Vagnera postali su glavni kanal za organizovanje sabotaža koje Kremlj sprovodi širom Evrope. Prema tim navodima, ljudi koji su ranije vrbovali mladiće iz ruskih provincija za borbe u Ukrajini sada su preusmjereni na regrutovanje evropskih državljana za izvođenje nasilnih i destabilizujućih akcija na teritoriji zemalja NATO-a, s ciljem izazivanja straha i slabljenja političke volje Zapada da nastavi podršku Kijevu.
U tim aktivnostima, prema procjenama zapadnih službi, ključnu ulogu imaju ruska vojna obavještajna služba GRU i domaća bezbjednosna agencija FSB, koje su intenzivirale potragu za takozvanim „jednokratnim agentima“. Riječ je o osobama angažovanim za pojedinačne akcije, bez dugoročne veze s nalogodavcima, što znatno otežava njihovo razotkrivanje. Nakon masovnih proterivanja ruskih diplomata iz evropskih prestonica, Moskva se, prema tim izvorima, sve više oslanja na posrednike i neformalne mreže.
Za potrebe takvih operacija, Vagnerova infrastruktura pokazala se kao efikasan, iako grub alat. Regrutovani izvršioci dobijaju zadatke poput podmetanja požara na automobile političara, paljenja skladišta s humanitarnom pomoći namijenjene Ukrajini ili izvođenja propagandnih akcija koje uključuju ekstremističku simboliku. Meta su, po pravilu, objekti i aktivnosti direktno povezani s podrškom Kijevu.
Zapadni bezbjednosni zvaničnici navode da se regrutovanje uglavnom usmjerava ka marginalizovanim osobama, često bez stabilnog zaposlenja i jasne životne perspektive, koje su motivisane obećanjem brze i lake zarade. „Koriste se ljudi koji su već na ivici društva i spremni da rizikuju zbog relativno malog novca“, navodi izvor upoznat s istragama.
Evropske službe bezbjednosti već godinama prate ulogu Vagnera u sabotažama, a jedan od najpoznatijih slučajeva zabilježen je u Ujedinjeno Kraljevstvo. Tamo je u istočnom London 21-godišnji sitni kriminalac zapalio skladište u kojem se nalazila humanitarna pomoć za Ukrajinu, uključujući i opremu za satelitsku komunikaciju. Prema sudskim dokumentima, regrutovan je putem društvenih mreža, a kasnije je pokušao uključiti još nekoliko osoba u slične aktivnosti. Sud je utvrdio da su anonimni regruteri na šifrovanim platformama iskoristili kombinaciju radikalizacije i obećanja lakog novca kako bi ga naveli na napad na interese sopstvene zemlje.
Nakon tog slučaja, evropske bezbjednosne agencije počele su povezivati pojedinačne incidente u širu sliku. Stručnjaci upozoravaju da je riječ o klasičnoj hibridnoj taktici u kojoj se brišu granice između kriminala, terorizma i obavještajnih operacija. Krajnji cilj takvog pristupa, kako ocjenjuju, jeste destabilizacija evropskih društava i slabljenje NATO podrške Ukrajini.
Iako ne postoje javni dokazi o formalnom povratku Vagnera kao organizacije, zapadni zvaničnici upozoravaju da su njegove metode, kontakti i operativna kultura i dalje aktivni, sada uklopljeni u širu strategiju ruskih bezbjednosnih službi usmjerenu ka dugoročnoj destabilizaciji Evrope.
