Marokanski F-16 presreli francuske Rafale tokom vojne vježbe
Marokanski avioni F-16 presreli su i ispratili dva francuska aviona Rafale F4 tokom vježbe u Francuskoj. Marokanski avioni pritom su bili naoružani vježbovnim raketama tipa AIM-120 AMRAAM i AIM-9 Sidewinder. O tome izvještava francuski stručni portal „Avions Légendaires“.
Manevar je bio dio bilateralne zračne vojne vježbe Oryx 2026. Za operaciju 28. septembra 2026. bilo je potrebno i dopunjavanje goriva u zraku. Između dvije blisko savezničke države ovakav manevar presretanja moguć je samo u okviru vojne vježbe.
Kako izgleda manevar presretanja
Vojni manevar presretanja odvija se prema unaprijed utvrđenoj međunarodnoj proceduri. Počinje kada avion u civilnom zračnom prostoru prestane odgovarati na radio-vezu, skrene s kursa ili prestane emitirati signal transpondera. U terminologiji NATO-a ovaj postupak poznat je kao Quick Reaction Alert, odnosno QRA.
Podizanje uzbune: Civilna kontrola zračnog saobraćaja prijavljuje slučaj vojnom operativnom centru. Nakon toga se oglašava uzbuna, a u zrak polijeću dva naoružana borbena aviona.
Približavanje: Borbeni avioni se sa zemlje navode prema letjelici koju treba presresti. Najčešće joj prilaze s lijeve zadnje strane. Jedan pilot prilazi avionu, dok drugi osigurava operaciju.
Vizuelna provjera: Pilot aviona koji se nalazi naprijed provjerava pilotsku kabinu, oznake i eventualne neuobičajene okolnosti na letjelici.
Uspostavljanje kontakta: Istovremeno se pokušava uspostaviti komunikacija s posadom putem međunarodne hitne frekvencije 121,5 MHz. Ako to nije moguće, koriste se vizuelni signali. Njihanjem krila borbeni avion signalizira: „Presretnuti ste. Pratite me.“ Ako druga letjelica ponovi isti signal, to znači: „Razumio sam, pratim vas.“
Prekid ili eskalacija: Često je razlog incidenta samo problem s radio-vezom. U tom slučaju borbeni avioni se udaljavaju. Ako nema nikakve reakcije, slijede dodatni signali upozorenja. Obaranje aviona moguće je samo kao krajnja mjera.
Marokanski F-16
Marokanski avioni trenutno su stacionirani u zračnoj bazi Orange-Caritat. Domaćin je 5. lovačka eskadrila francuskog ratnog zrakoplovstva. Zajednička vježba traje do početka oktobra, a letački dio, prema navodima „Avions Légendairesa“, traje punu sedmicu, zaključno s petkom.
Marokanski kontingent čine avioni F-16C/D standarda Block 52. Planirano je da ti avioni u dogledno vrijeme budu modernizirani na standard Block 72, čime bi se približili verziji F-16V Viper. U okviru vježbe Oryx 2026 sada se suprotstavljaju avionima Rafale F4, najmodernijem operativnom standardu francuskog višenamjenskog borbenog aviona.
F-16, Rafale i avioni-cisterne u zraku
Vježba nije ograničena samo na zračne borbe. Predviđeno je više scenarija u kojima francuski i marokanski piloti simuliraju borbu jedni protiv drugih, ali i zajednički lete. Zajedno rade i pripadnici zemaljskog osoblja dviju država. Prema izvještaju, tehničari razmjenjuju iskustva i porede svoje procedure, uključujući razlike i sličnosti.
Osim borbenih aviona, učestvuju i druge letjelice, među njima marokanski transportni avion Lockheed C-130H Hercules te nekoliko francuskih aviona Airbus A330 MRTT Phénix. Hercules pruža logističku podršku marokanskom kontingentu u Provansi.
Bliske vojne veze Francuske i Maroka
Francuska i Maroko već godinama njeguju bliske vojne odnose. Nedavno su, prema navodima izvještaja, zajednički vježbale i francuska i marokanska mornarica.
Za Maroko je ova vježba prilika da svoje avione F-16 testira u zahtjevnom okruženju i uporedi njihove sposobnosti s jednim od najmodernijih evropskih borbenih aviona.
