Prije 18 godina u Skelanima kod Srebrenice otkriveni ostaci rimskog grada
Na današnji dan 2008. godine, na lokalitetu Skelani u općini Srebrenica arheolozi otkrili ostatke rimske arhitekture iz prvog stoljeća. Riječ je o spomeniku nulte kategorije i, prema dosadašnjim nalazima, rimskom gradu koji je nastao na temeljima naseobine prahistorijskog čovjeka, a čiji je kontinuitet nastavljen i u ranom srednjem vijeku.
Arheolozi tvrde da je riječ o jednom od najvrednijih rimskih lokaliteta na Balkanu, koji tek treba istražiti. Skelani su bili centar municipalne uprave za prostor Srednjeg podrinja u vrijeme rimske uprave.
Veličanstveni mozaici, skulpture i antički spomenici zaboravljenog grada s imperatorskom palačom u centru, ukazali su se prvi put prije 120 godina kada je svoja istraživanja počeo austrougarski historičar Karlo Pač, koji je pronašao rimsku nekropolu i kasnoantičko groblje s dvije ranohrišćanske bazilike. Tada je sakupio 80 vrijednih spomenika, ostataka drevnog grada.
Svoja otkrića Pač je evidentirao, napravio je tlocrt municipijuma, iscrtao spomenike i kompletno istraživanje objavio u “Glasniku” Zemaljskog muzeja BiH. Međutim, iste godine, desila se velika poplava, rijeka Drina se izlila, pokrenula su se klizišta, a trošne građevine tadašnjih Skelana odnijela je voda. Područje s rimskim bazilikama prekrila su dva metra debeli nanosi riječnog mulja i šljunka. A onda je sve prepušteno zaboravu.
Novo otkriće
Prošlo je od tada 112 godina, dok 2008. godine arheolog, mr. Mirko Babić nije pronašao ove spomenike. Otkopavanjem nalazišta na više mjesta počeli su se ukazivati obrisi imperatorske palače koja se nalazila u centru rimskog grada, a pretpostavlja se da je bila u upotrebi do početka 4. stoljeća, te da je stradala u ratnom sukobu. Pronađeni su veliki i dobro sačuvani rimski podni mozaici, vjerovatno iz druge polovine 4. stoljeća nove ere.
Poslije prvih otkrića Narodna skupština Republike Srpske je 2009. godine označila arheološki kompleks Skelani kulturnim dobrom od izuzetnog značaja. Nakon toga 2010. godine je osnovana Javna ustanova Arheološki muzej “Rimski municipium” Skelani, kao centralna muzejska ustanova za upravljanje zaštićenim područjem arheološkog kompleksa Skelani. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika 2011. godine proglasila je Arheološko područje Skelani nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Arheološki radovi nastavljeni su 2014. godine. Otkriveno je još približn 100 kvadratnih metara mozaika, najvećeg na Zapadnom Balkanu, čija je polovina sačuvana i rekonstruisana. Do sada otkriveni dio lokaliteta je na površini od gotovo 900 kvadratnih metara i obuhvata veliki broj prostorija, hodnike, dva polokruga, hipokaust – podno grijanje, ostatke zidnog slikarstva u tri sloja, svjedočanstvo da je veleljepna građevina dugo bila u funkciji.
