Građevinski radnici u Beču iskopali fudbalski teren i problijedili zbog otkrića
Ispod sasvim običnog fudbalskog terena u Beču gotovo dva milenija skrivao se prizor o kojem ne govori nijedan poznati historijski zapis.
Građevinski radovi na fudbalskom terenu na periferiji Beča doveli su do izvanrednog arheološkog otkrića u oktobru 2024. godine. Radnici su naišli na masovnu grobnicu koja datira s kraja 1. ili početka 2. vijeka nove ere, kada je područje današnje austrijske prijestolnice bilo dio Rimskog carstva.
Prve procjene ukazivale su na ostatke do 150 mladića. Novija istraživanja donekle su izoštrila sliku: stručnjaci su identificirali najmanje 128 muškaraca u dobi između 20 i 35 godina, a detaljna analiza njihovih kostura otkriva brutalnost posljednjih trenutaka njihovih života.
Bioarheologinja Sheridan Strang iz bečke arheološke firme Novetus predstavila je najnovija otkrića na sastanku Paleopatološkog udruženja. Pokojnici su sahranjeni bez posebne njege ili u velikoj žurbi, što dodatno podupire pretpostavku da su bili žrtve velikog sukoba, piše Metropolitan.si.
Većina povreda na osjetljivim dijelovima tijela
Najmanje 48 skeleta pokazivalo je znakove fizičke traume, od kojih se velika većina dogodila neposredno prije ili nakon smrti. Muškarci su pogođeni projektilima, oštricama i drugim oružjem.
Raspodjela povreda posebno je neobična. Povrede karlice bile su najčešće, dok su rane nanesene oštrim oružjem uglavnom bile koncentrisane na lobanjama.
Jedan od pokojnika bio je posebno upečatljiv za arheologe. Vrh koplja još uvijek je bio zabijen u njegovu karlicu.
„Ljudi koji su nanijeli ove povrede ciljali su na ova osjetljiva područja“, rekao je Strang za Live Science.
Broj, raznolikost i karakteristike povreda, smatraju stručnjaci, praktično isključuju mogućnost da se radilo o pogubljenjima, poput kazne za kukavičluk. Bečki muzej je 2025. godine procijenio da je sve ukazivalo na katastrofalan kraj vojne operacije.
To potvrđuju i predmeti pronađeni na groblju u području Hasenleitingasse. Među njima su bili željezni bodež, dijelovi ljuskastog oklopa i dio kacige.
Bitka koju historija nije zabilježila?
Današnji Beč je u rimsko doba bio dom važne vojne baze Vindobona. Između otprilike 50. i 120. godine nove ere područje je uživalo u periodu relativnog mira, ali očigledno ne potpuno bez nasilja.
Pisani izvori navode da su 92. godine nove ere germanske grupe prešle Dunav i napale rimsku teritoriju, uništivši cijelu rimsku legiju. Istraživači stoga razmatraju mogućnost da su muškarci iz masovne grobnice povezani s tim događajem.
Za sada, međutim, nedostaju čvrsti dokazi. Borbe u blizini Vindobone odvijale su se i tokom Markomanskih ratova, otprilike između 166. i 180. godine, ali nijedan poznati zapis o bici na području današnjeg Beča ne odgovara u potpunosti datumu ovog nalazišta.
Dodatnu misteriju predstavlja identitet poginulih.
„Ove osobe su možda bile pripadnici rimske vojske, ali nije nužno da su svi bili Rimljani. Postoji mogućnost da je ovo mješovito groblje Rimljana i pripadnika nekog germanskog plemena“, objašnjava Strang.
Nalaz kakav nijedan drugi nije
Zbog toga je bečko otkriće toliko vrijedno arheolozima. Ono pruža izuzetno rijedak direktan uvid u povrede koje su vojnici zadobili na bojnim poljima tokom rimskog carskog perioda.
Do 3. vijeka kremiranje je bilo uobičajena praksa i za rimske vojne žrtve i za civilno stanovništvo. Masovne grobnice sa sačuvanim kosturima ratnika iz ovog perioda stoga su izuzetno rijetke.
Šefica arheoloških iskopavanja Michaela Binder vrlo je jasno opisala značaj nalaza. U Njemačkoj su poznata velika drevna bojišta na kojima je pronađeno oružje, ali pronalazak mrtvih ratnika nešto je sasvim drugo. Prema njenim riječima, takvo otkriće je jedinstveno u kontekstu rimske vojne historije.
Istraživanje još nije završeno, a rad Sheridan Strang još nije objavljen u recenziranom naučnom časopisu, tako da konačni odgovori o tome ko su bili poginuli i u kojem su sukobu stradali još nisu poznati.
