Genetski potpis: Šta naslijeđujemo isključivo od naših očeva
Mnogi vjeruju da od oca nasljeđujemo više nego od majke, ali genetika je ipak mnogo složenija. Iako od oba roditelja dobijamo po 50 posto DNK, postoje određene osobine u kojima očevi geni imaju posebno važnu ulogu.
Kada smo djeca, sve izgleda jednostavno – oči smo naslijedili od oca, nos od majke i priča je završena. Međutim, u stvarnosti se u našem organizmu odvija mnogo složeniji proces. Naučnici ističu da svaki roditelj prenosi polovinu genetskog materijala, ali način na koji se pojedini geni ispoljavaju daleko je od jednostavnog, prenosi Stil.
Iako se često može čuti da su očevi geni „jači“, priroda je mnogo uravnoteženija. Ipak, postoje osobine kod kojih očev genetski materijal ima presudnu ulogu.
1. Biološki spol određuje otac
Jedna od rijetkih stvari za koju je otac gotovo u potpunosti zaslužan jeste biološki spol djeteta.
Majka uvijek prenosi X hromozom, dok otac može prenijeti X ili Y hromozom. Ako spermatozoid nosi X hromozom, rodi se djevojčica, a ako nosi Y, rodi se dječak. Upravo zato biološki spol određuje očev genetski materijal.
2. Geni koji utiču na rast
Naučnici govore o fenomenu poznatom kao genomski otisak, kada se isti gen ponaša različito u zavisnosti od toga da li je naslijeđen od majke ili oca.
Kada je riječ o rastu fetusa, očev gen IGF2, poznat kao faktor rasta, podstiče razvoj bebe i njen rast. S druge strane, majčini geni nastoje usporiti taj proces kako bi zaštitili organizam majke tokom trudnoće i porođaja.
Na kraju se uspostavlja ravnoteža, ali upravo očev gen daje početni podsticaj rastu.
3. Djevojčice često liče na baku po ocu
Djevojčice od oca nasljeđuju njegov jedini X hromozom, koji je on prethodno naslijedio od svoje majke.
Zbog toga se određene genetske osobine, poput strukture kože, predispozicije za određeni oblik tijela ili pojedinih crta lica, mogu prenositi s bake po ocu na unuku.
4. Sinovi od oca nasljeđuju Y hromozom
Dok kćerke od oca dobijaju X hromozom, sinovi nasljeđuju Y hromozom.
Iako sadrži relativno mali broj gena, upravo on nosi gen SRY, koji pokreće razvoj muških spolnih karakteristika. Osim toga, prenose se i pojedine specifične osobine koje su karakteristične isključivo za muškarce.
Mitovi koji nisu tačni
Karijes nije "krivica" oca
Zdravlje zuba zavisi od velikog broja gena oba roditelja, ali i od higijene, ishrane i životnih navika.
Ćelavost se ne nasljeđuje prvenstveno od oca
Iako mnogi vjeruju da sinovi ćelavost nasljeđuju od oca, najvažniji gen povezan s muškim gubitkom kose nalazi se na X hromozomu, koji sin dobija od majke. Zbog toga stručnjaci kažu da je za procjenu vjerovatnoće ćelavosti korisnije pogledati majčinog oca nego vlastitog.
Na kraju, genetika funkcioniše kao savršeno usklađena kombinacija naslijeđa oba roditelja. Svako od njih daje polovinu genetskog materijala, a priroda od tih gena stvara jedinstvenu kombinaciju koja određuje ono što jesmo. Otac možda nije zaslužan za svaku osobinu, ali njegov genetski doprinos igra ključnu ulogu u određivanju spola, rastu organizma i prenošenju pojedinih karakteristika kroz generacije.
