Specijalne operacije: Izrael je tokom rata s Iranom tajno rasporedio snage u Azerbejdžanu
Izrael je tokom rata s Iranom tajno rasporedio elitne vojne i obavještajne jedinice u Azerbejdžanu, tvrde četiri izvora upoznata sa slučajem, a CNN navodi da su položaji korišteni za operacije uz sjevernu granicu Irana.
Prema navodima CNN-a, izraelske snage djelovale su s više lokacija na jugu Azerbejdžana, uz iransku granicu i na oko 100 kilometara od Tabriza, grada koji je Izrael gađao tokom rata.
Dva izvora tvrde da su na terenu bile raspoređene i specijalne komandne jedinice koje su provodile obavještajne misije i operacije dronovima, što je Izraelu omogućilo dodatni nadzor nad sjeverom Irana.
Mreža tajnih tačaka, prema istim izvorima, nije bila ograničena na Azerbejdžan. CNN navodi da je Izrael imao i skrivene položaje u Iraku, Ujedinjenim Arapskim Emiratima i Somalilandu.
Te lokacije su prvobitno bile zamišljene kao potencijalne spasilačke tačke za vanredne situacije, ali su kasnije proširene u vojne i obavještajne baze, čime je izraelska vojska dobila znatno veći domet prema iranskoj teritoriji.
Jedan od izvora rekao je da je operacija u Azerbejdžanu uključivala nekoliko desetina pripadnika specijalnih snaga, elitne helikopterske borbene i spasilačke jedinice te osoblje Mossada.
Ambasada Azerbejdžana u Sjedinjenim Američkim Državama odbacila je te tvrdnje i u saopćenju za CNN navela: "Čvrsto odbacujemo neutemeljene tvrdnje o navodnom korištenju teritorije Azerbejdžana za operacije protiv trećih zemalja.”
CNN dalje navodi da Izrael Azerbejdžan dugo smatra strateškim partnerom u suprotstavljanju Iranu. Prema tvrdnjama izvora, pripreme su počele sedmicama prije početnih udara, uključujući postavljanje uređaja za prisluškivanje i druge obavještajne opreme uz granicu.
Izrael i Azerbejdžan povezani su kroz bliske energetske i vojne odnose, pri čemu Baku isporučuje značajan dio nafte Izraelu, dok Izrael Azerbejdžanu prodaje napredno naoružanje.
Izrael i Azerbejdžan održavaju bliske veze oko komercijalnih i vojnih interesa. Baku snabdijeva Izrael velikim dijelom svoje nafte.
Zauzvrat, Izrael prodaje Azerbejdžanu napredno naoružanje, od kojeg je dio korišten u sukobima u Nagorno-Karabahu 2016. i 2020. godine protiv Armenije. Azerbejdžan je također bio prva strana zemlja koja je 2016. godine kupila izraelski sistem protivvazdušne odbrane Iron Dome.
"Izraelska strategija u Azerbejdžanu ostaje namjerno niskoprofilirana, oslanjajući se na transfer oružja, obavještajnu saradnju i dugoročnu tehnološku međuzavisnost u sigurnosnom sektoru", napisao je Geršon Kogan, stručnjak za Iran u Centru za strateške studije Begin-Sadat.
