U NSRS predlažena nova deklaracija o zatvaranju OHR-a: Evo šta je izmijenjeno

Nakon što je u Narodnoj skupštini Republike Srpske završena rasprava o zatvaranju Ureda visokog predstavnika u Bosni i Hercegovini, poslanicima je dostavljen novi prijedlog deklaracije. Riječ je o dokumentu koji se suštinski ne razlikuje od prethodnog, ali sadrži određene izmjene i preraspodjelu tačaka. 

Predsjedavajući Narodne skupštine Republike Srpske Nenad Stevandić izjavio je da su u novu Deklaraciju o zatvaranju OHR-a uključeni i prijedlozi koje su tokom sjednice iznijeli poslanici SDS-a i PDP-a. On nije precizirao koji su dijelovi tačno dodati, ali se, prema raspravi sa sjednice, radi o dijelu koji se odnosi na to da međunarodna zajednica i OHR imaju savjetodavnu ulogu u Bosni i Hercegovini.

I stara i nova deklaracija sadrže po osam tačaka, ali je u novoj verziji promijenjen njihov redoslijed. 

Na prvom mjestu nove deklaracije nalazi se poziv Vijeću sigurnosti Ujedinjenih nacija da hitno usvoji rezoluciju kojom se okončava funkcija visokog predstavnika i zatvara OHR. Ovaj zahtjev je u staroj deklaraciji bio pod tačkom 5. 

Šesta tačka stare deklaracije u potpunosti je izbačena u novom nacrtu. Riječ je o dijelu u kojem se navodi da će Republika Srpska koristiti sva pravna i politička sredstva u slučaju imenovanja novog visokog predstavnika.

U novoj deklaraciji izbačen je i dio koji je pozivao Federaciju BiH na dijalog o budućnosti zemlje, a dodat je dio u kojem se traži potpuno prestanak prakse nametanja odluka. Također je izbačena i posljednja tačka stare deklaracije, u kojoj je bilo navedeno da će dokument biti dostavljen svim relevantnim domaćim i međunarodnim adresama.

Nova deklaracija
- Narodna skupština Republike Srpske kao najviši organ Republike Srpske – strane ugovornice Aneksa 10 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, zahtijeva od Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija da hitno usvoji rezoluciju kojom se okončava funkcija visokog predstavnika u BiH i zatvara Kancelarija visokog predstavnika u BiH.

- Narodna skupština Republike Srpske podsjeća da je Aneks 10 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH međunarodni ugovor kojim su strane ugovornice privremeno, pod strogo definisanim uslovima i jasno definisanim ciljem, povjerile određene funkcije domaćih vlasti međunarodnoj zajednici, odnosno njenom visokom predstavniku u BiH.

- Tokom primjene Aneksa 10 Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH došlo je do materijalnog kršenja njegovih odredbi i to zanemarivanjem volje i netraženjem pristanka ugovornica u postupcima imenovanja visokog predstavnika, kao i vanugovornim i protivpravnim proširivanjem njegovih ovlašćenja putem takozvanih bonskih ovlašćenja, protiv čega organi Republike Srpske aktivno protestuju te Narodna skupština Republike Srpske zahtijeva od svih ugovornica da hitno otklone sve posljedice pravno ništavih akata nastalih iz njihove upotrebe.

- Konačan i potpuni prekid ugovornog režima koji je uspostavljen Aneksom 10 a koji je davao legitimitet Kancelariji visokog predstavnika za privremeno i ograničeno vršenje funkcija iz nadležnosti domaćih organa, desio se 2021. godine stupanjem na dužnost Christiana Schmidta, nasuprot jasno izraženoj volji Republike Srpske koja je utvrđena u Zaključcima Narodne skupštine Republike Srpske broj: 02/1-021-220/21 od 11.03.2021. godine, i bez izričite potvrde od strane Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.

- Christian Schmidt u Bosni i Hercegovini ne predstavlja međunarodnu zajednicu, nema nikakvo pravo da vrši funkcije iz nadležnosti domaćih organa. Svi, a naročito zakonodavni akti koje je usvojio Christian Schmidt nemaju pravnu snagu u pravnom poretku BiH i predstavljaju apsolutno ništave akte stranog intervencionizma.

- Narodna skupština Republike Srpske konstatuje da je dosadašnje djelovanje Kancelarije visokog predstavnika, a naročito primjena takozvanih bonskih ovlašćenja i nametanje odluka suprotno demokratskoj volji naroda u Bosni i Hercegovini, produbilo političke podjele, narušilo povjerenje među konstitutivnim narodima i oslabilo razvoj domaćih demokratskih institucija.

- Narodna skupština Republike Srpske zahtijeva potpuni prestanak prakse nametanja odluka, donošenja zakona i vršenja bilo kakvih izvršnih ili zakonodavnih funkcija od strane neizabranih stranih predstavnika, zatvaranje Kancelarije visokog predstavnika, kao i puno vraćanje svih nadležnosti domaćim institucijama u skladu sa Opštim okvirnim sporazumom za mir u BiH.

- Narodna skupština Republike Srpske smatra da svako eventualno međunarodno prisustvo u BiH može imati isključivo savjetodavnu i koordinacijsku ulogu, bez mogućnosti nametanja odluka, te da je konačni cilj potpuni prestanak protektoralnih mehanizama i preuzimanje pune odgovornosti demokratski izabranih predstavnika i domaćih institucija za upravljanje političkim procesima u BiH.

Stara deklaracija
- Narodna skupština Republike Srpske naglašava da su demokratski izabrane institucije jedini legitimni nosioci vlasti u Republici Srpskoj i BiH i dalji opstanak Kancelarije visokog predstavnika u BiH direktno je u suprotnosti sa suverenitetom BiH i njenim težnjama za članstvo u Evropskoj uniji.

- Odbacujemo svaku formu stranog intervencionizma koji podsjeća na zastarjele metode kolonijalne uprave gdje se odluke donose izvan demokratskih institucija i volje građana.

- Smatramo da je upotreba takozvanih Bonskih ovlašćenja pravno neutemeljena i da intervenisanje u ustave entiteta, nametanje zakona ili smjena izabranih funkcionera od neizabranog stranca predstavlja grubo kršenje demokratskog principa suvereniteta naroda, Aneksa IV i Aneksa X Opšteg okvirnog sporazuma za mir u BiH, ustava entiteta, ljudskih prava i međunarodnog prava.

- Pozivamo nadležne institucije da stave van snage sve odluke takozvanog visokog predstavnika Christiana Schmidta i bivšeg visokog predstavnika Valentina Incka i da otpočnu proces vraćanja svih neustavno oduzetih nadležnosti entitetima u BiH.

- Narodna skupština Republike Srpske izražava oštar protest protiv imenovanja novog visokog predstavnika, te pozivamo Savjet za implementaciju mira i Savjet bezbjednosti Ujedinjenih nacija da hitno pristupe donošenju odluke o konačnom zatvaranju Kancelarije visokog predstavnika u BiH čije prisustvo je postalo prepreka unutrašnjem dijalogu i stabilnosti.

- Ukoliko se imenuje novi visoki predstavnik sa takozvanim Bonskim ovlašćenjima Republika Srpska zadržava pravo da koristiti sva pravna i politička sredstva borbe u zaštiti svojih interesa i ustavne pozicije u BiH.

- Republika Srpska ostaje privržena Opštem okvirnom sporazumu za mir u BiH i poziva predstavnike Federacije BiH i tri konstitutivna naroda na direktan dijalog o budućnosti zemlje, bez posredstva i pritisaka međunarodnih tutora. Poslije trideset godina intervencionizma došlo je vrijeme da BiH sa svoja dva entiteta i tri konstitutivna naroda preuzme odgovornost za vlastitu budućnost.

- Ova deklaracija biće dostavljena svim relevantnim međunarodnim institucijama, ambasadama potpisnica Aneksa X, ambasadama zemalja članica Savjeta za implementaciju mira, Savjetu bezbjednosti Ujedinjenih nacija i institucijama na nivou Republike Srpske i BiH.