Papa danas povlači potez bez presedana u historiji Vatikana
Papa Lav XIV. danas će lično predstaviti svoju prvu encikliku pod nazivom „Magnifica humanitas“ („Veličanstveno čovještvo“), što predstavlja presedan u modernoj papinskoj tradiciji. Pape se inače ne pojavljuju na službenim predstavljanjima vlastitih dokumenata, bez obzira na njihov značaj.
Nova enciklika bavi se zaštitom ljudskog dostojanstva u eri umjetne inteligencije, a poseban fokus stavlja na uticaj AI tehnologije na radnike, kreativne industrije i ratovanje. Dokument je potpisan 15. maja, na 135. godišnjicu enciklike „Rerum novarum“ pape Lava XIII, koja je oblikovala socijalni nauk Katoličke crkve.
Umjetna inteligencija i dostojanstvo čovjeka
Prema informacijama iz Vatikana, Lav XIV. u dokumentu upozorava na opasnosti nekontrolisanog razvoja umjetne inteligencije i osuđuje njenu upotrebu u vojnim sukobima.
„U naše doba Crkva svima nudi riznice svojega društvenog nauka kao odgovor na novu industrijsku revoluciju i razvoj umjetne inteligencije, koji donose nove izazove u odbrani ljudskog dostojanstva, pravde i rada“, poručio je papa ranije tokom pontifikata.
Lav XIV. već mjesecima otvoreno govori o rizicima koje donosi AI tehnologija. U poruci za Svjetski dan društvenih komunikacija upozorio je da sistemi umjetne inteligencije „sve više preuzimaju kontrolu nad produkcijom tekstova, muzike i videa“, čime se ugrožava veliki dio kreativnog sektora.
Osuda ratova i vojne upotrebe AI tehnologije
U nedavnom govoru na rimskom univerzitetu Sapienza kritikovao je i korištenje AI tehnologije u ratovanju, navodeći sukobe u Ukrajini, Gazi, Libanu i Iranu kao primjere „nehumane evolucije odnosa između rata i novih tehnologija u spirali uništenja“.
Papa je dodatno pojačao kritike američko-izraelskog rata protiv Irana, rekavši da „Bog ne blagosilja nijedan sukob“, te upozorio da napadi na civilnu infrastrukturu predstavljaju kršenje međunarodnog prava.
Mogući novi sukob s Trumpovom administracijom
Posebnu pažnju izazvalo je i to što će predstavljanju enciklike prisustvovati Christopher Olah, suosnivač AI kompanije Anthropic, koji je prethodno ušao u sukob s administracijom američkog predsjednika Donalda Trumpa zbog odbijanja da američkim vlastima omogući neograničen pristup AI sistemima u vojne i nadzorne svrhe.
Vatikanisti smatraju da bi upravo pitanje umjetne inteligencije moglo postati jedna od glavnih tema pontifikata Lava XIV.
Analitičari: Počinje novo poglavlje Crkve
Italijanski vatikanski analitičar Andrea Gagliarducci smatra da enciklika označava početak novog poglavlja u socijalnom nauku Crkve.
„Magnifica humanitas vjerovatno će otvoriti novu eru. Gleda prema novoj industrijskoj revoluciji koju donosi AI, prema novim globalnim nejednakostima koje proizlaze iz nove raspodjele rada i prema novom svijetu na koji je Crkva pozvana odgovoriti“, napisao je Gagliarducci.
Dugogodišnji vatikanski dopisnik John Thavis ocijenio je da prva enciklika svakog pape obično jasno pokazuje njegove prioritete.
„Prva enciklika pape obično ocrtava njegove prioritete, fokusirajući se na ono što vidi kao najveće društvene i moralne izazove modernog svijeta“, naveo je Thavis.
Vatikanska elita na predstavljanju dokumenta
Na današnjem predstavljanju u Vatikanu očekuje se prisustvo najviših crkvenih zvaničnika, među kojima su državni sekretar Pietro Parolin i pročelnik Dikasterija za nauk vjere kardinal Víctor Manuel Fernández.
